Zo werkt de calculator
De calculator gebruikt de richtlijnen van het Institute of Medicine (IOM), nu onderdeel van de Amerikaanse National Academies, uit 2009. Het zijn de meest gebruikte adviezen voor gewichtstoename in de zwangerschap, en ze worden onderschreven door het American College of Obstetricians and Gynecologists, de Amerikaanse beroepsvereniging van gynaecologen.
Hoeveel aankomen wordt aangeraden, hangt af van je body mass index (BMI) van voor de zwangerschap: je gewicht in kilo's gedeeld door je lengte in meters in het kwadraat. De calculator rekent je BMI uit, deelt die in bij een van de vier standaardcategorieën en laat de bijbehorende marge zien, voor één baby of voor een tweeling.
| BMI voor de zwangerschap | Eén baby | Tweeling (voorlopig) |
|---|---|---|
| Ondergewicht: onder 18,5 | 12,5 tot 18 kg | Geen IOM-advies |
| Gezond gewicht: 18,5 tot 24,9 | 11,5 tot 16 kg | 17 tot 25 kg |
| Overgewicht: 25 tot 29,9 | 7 tot 11,5 kg | 14 tot 23 kg |
| Obesitas: 30 of hoger | 5 tot 9 kg | 11 tot 19 kg |
Vul je in hoeveel weken je zwanger bent, dan laat de calculator ook zien wat tot nu toe gebruikelijk is. De IOM gaat uit van ongeveer 0,5 tot 2 kg in het eerste trimester (tot 14 weken). Daarna geeft de IOM per categorie een gebruikelijke toename per week: ongeveer 0,44 tot 0,58 kg per week bij ondergewicht, 0,35 tot 0,50 kg bij een gezond gewicht, 0,23 tot 0,33 kg bij overgewicht en 0,17 tot 0,27 kg bij obesitas. De calculator telt voor elke week vanaf 14 weken die wekelijkse toename op bij de marge van het eerste trimester. Voor een tweeling geeft de IOM geen toename per week.
Een rekenvoorbeeld
Stel dat je voor de zwangerschap 65 kg woog en 165 cm lang bent. Je BMI is 65 gedeeld door 1,65 in het kwadraat, en dat is 23,9: een gezond gewicht. Bij één baby is de aanbevolen totale toename dan 11,5 tot 16 kg.
Met 24 weken ben je 11 weken voorbij het eerste trimester. De ondergrens is 0,5 kg plus 11 weken maal 0,35 kg, ongeveer 4,5 kg. De bovengrens is 2 kg plus 11 weken maal 0,5 kg, dus 7,5 kg. Met 24 weken is een toename van ongeveer 4,5 tot 7,5 kg dus gebruikelijk.
Ben je met dezelfde BMI zwanger van een tweeling, dan is de voorlopige marge 17 tot 25 kg.
Waar het gewicht naartoe gaat
Ongeveer een kwart van het gewicht dat je aankomt, is de baby zelf. Bij een totale toename van ongeveer 12,5 kg gaat het grofweg naar:
- de baby: ongeveer 3,5 kg
- de placenta en het vruchtwater: ongeveer 1,5 kg
- een grotere baarmoeder en grotere borsten: ongeveer 1,5 kg
- extra bloed en ander lichaamsvocht: ongeveer 3 kg
- vetreserves, waarmee het lichaam zich voorbereidt op borstvoeding: ongeveer 3 kg
Daarom is een toename binnen de marge gezond en te verwachten, en daarom verdwijnt een groot deel ervan weer in de weken na de geboorte.
Wat de uitkomst betekent
De marges beschrijven wat in grote studies samenhangt met de beste uitkomsten voor ouder en baby. Veel meer aankomen dan de marge hangt samen met een grotere kans op een grote baby, een keizersnede en extra gewicht dat na de zwangerschap blijft. Veel minder aankomen hangt samen met een grotere kans op een kleine baby of een vroeggeboorte. Binnen de marge is er volop ruimte voor normale verschillen: geen twee zwangerschappen volgen dezelfde curve.
De weekcijfers zijn gemiddelden. Je gewicht schommelt met vocht, maaltijden en het tijdstip van de dag, dus één keer wegen zegt weinig. Wil je het in de gaten houden, weeg jezelf dan op hetzelfde tijdstip van de dag, elke week of om de week, en kijk naar de trend.
Niet elk land gebruikt deze marges. In het Verenigd Koninkrijk zijn er bijvoorbeeld geen officiële streefwaarden voor gewichtstoename, en de NHS meldt dat de meeste mensen tussen 10 en 12,5 kg aankomen, vooral na 20 weken. Britse verloskundigen wegen je vaak bij de eerste afspraak en daarna alleen als daar een reden voor is.
Wat deze calculator niet kan
BMI is een grove maat: hij maakt geen onderscheid tussen spieren en vet, en dezelfde grenzen gelden voor iedereen, terwijl de gezondheidsrisico's bij een bepaalde BMI per persoon verschillen. De IOM-marges zijn vooral gebaseerd op onderzoek in de Verenigde Staten, en de marges voor een tweeling zijn voorlopig. De calculator kan ook geen rekening houden met aandoeningen zoals diabetes, hoge bloeddruk of een eetstoornis in het verleden, die het advies veranderen.
Gebruik de uitkomst als begin van een gesprek, niet als doel. Je verloskundige of arts kent je voorgeschiedenis en kan je vertellen hoe een gezonde toename er voor jou uitziet, en wat je kunt doen als je je zorgen maakt dat je te veel of te weinig aankomt.