[{"data":1,"prerenderedAt":56},["ShallowReactive",2],{"tool:hairColor:nl":3},{"faq":4,"sources":20,"html":33,"toc":34},[5,8,11,14,17],{"q":6,"a":7},"Kunnen twee ouders met donker haar een baby met rood haar krijgen?","Ja, als ze allebei een verborgen rode variant van het MC1R-gen dragen. Elk kind heeft dan 1 kans op 4 op rood haar. Dragers zie je niet, daarom is rood haar in de familie de beste aanwijzing.",{"q":9,"a":10},"Kunnen twee ouders met rood haar een kind zonder rood haar krijgen?","In dit model niet, want beide ouders hebben twee rode kopieën van MC1R en geven er aan elk kind één door. In het echt kan de tint wel variëren van rossig blond tot donker kastanjerood.",{"q":12,"a":13},"Slaat rood haar een generatie over?","Zo lijkt het soms. De rode variant van MC1R is recessief, dus die kan ongemerkt via dragers met donker of blond haar doorgegeven worden en bij een kleinkind weer opduiken.",{"q":15,"a":16},"Het haar van mijn baby past niet bij de uitkomst. Hoe kan dat?","Haar verandert de eerste jaren sterk. Het eerste babyhaar valt vaak uit en groeit anders terug, en licht haar wordt in de kindertijd en rond de puberteit vaak donkerder. De kleur op 6 maanden zegt dus weinig over de kleur op 16 jaar.",{"q":18,"a":19},"Waarom tellen zwart en bruin samen?","Het model gebruikt één gen voor donker of licht pigment en kan zwart dus niet onderscheiden van de vele tinten bruin. Die hangen af van een groot aantal genen met kleine effecten.",[21,24,27,30],{"label":22,"url":23},"MedlinePlus Genetics (Amerikaanse National Library of Medicine): Is hair color determined by genetics? (Engelstalig)","https:\u002F\u002Fmedlineplus.gov\u002Fgenetics\u002Funderstanding\u002Ftraits\u002Fhaircolor\u002F",{"label":25,"url":26},"Valverde P et al. Variants of the melanocyte-stimulating hormone receptor gene are associated with red hair and fair skin in humans. Nature Genetics 1995;11:328-330","https:\u002F\u002Fpubmed.ncbi.nlm.nih.gov\u002F7581459\u002F",{"label":28,"url":29},"The Tech Interactive, Ask a Geneticist: What are the chances my child will have red hair and blue eyes? (Engelstalig)","https:\u002F\u002Fwww.thetech.org\u002Fask-a-geneticist\u002Fask162",{"label":31,"url":32},"Lin BD et al. The genetic overlap between hair and eye color. Twin Research and Human Genetics 2016;19(6):595-599","https:\u002F\u002Fwww.cambridge.org\u002Fcore\u002Fjournals\u002Ftwin-research-and-human-genetics\u002Farticle\u002Fgenetic-overlap-between-hair-and-eye-color\u002FFA37E967F280E4B313B171A326AAFBB3","\u003Ch2 id=\"wat-de-haarkleur-bepaalt\">Wat de haarkleur bepaalt\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Haarkleur komt van twee pigmenten. \u003Cstrong>Eumelanine\u003C\u002Fstrong> is bruin tot zwart, \u003Cstrong>feomelanine\u003C\u002Fstrong> rood tot geel. Veel eumelanine geeft zwart of bruin haar, heel weinig geeft blond haar. Als beide kopieën van een gen dat \u003Cstrong>MC1R\u003C\u002Fstrong> heet bepaalde varianten hebben, maken de haarcellen vooral feomelanine en is het haar bijna altijd rood.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Veel genen regelen de precieze hoeveelheden, dus echte haarkleur is een vloeiende reeks tinten. De calculator houdt de twee effecten aan die het meest uitmaken voor de vraag die ouders stellen: donker of licht, en rood of niet.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"het-model-met-twee-genen\">Het model met twee genen\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Een pigmentgen, donker of licht.\u003C\u002Fstrong> Donker is dominant. Twee donkere kopieën, of één donkere en één lichte, geven zwart of bruin haar. Twee lichte kopieën geven blond haar.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>MC1R, rood of niet rood.\u003C\u002Fstrong> Rood is recessief. Twee rode kopieën geven rood haar, wat het pigmentgen ook zegt. Eén rode kopie zie je niet, maar de ouder kan die wel doorgeven.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>Elke biologische ouder geeft willekeurig één kopie van elk gen door aan het kind, en de calculator telt alle combinaties op.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"de-aannames-over-verborgen-genen\">De aannames over verborgen genen\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Welke verborgen varianten een ouder draagt, kun je niet zien. De calculator rekent daarom met ruwe gemiddelden, die hier open op tafel liggen:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Licht pigment:\u003C\u002Fstrong> we gaan ervan uit dat 4 op de 10 pigmentkopieën in de bevolking licht zijn, waardoor ongeveer 16% van de mensen blond is. Een ouder met donker haar draagt dan 4 keer op 7 een verborgen lichte kopie en geeft die in ongeveer 29% van de gevallen door. In Zuid-Europa is blond veel zeldzamer en in het noorden vaker, dit is een middenwaarde.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Rood:\u003C\u002Fstrong> een ouder zonder rood haar draagt de rode variant volgens de aanname 1 keer op 4. Dat past bij Nederland, waar in een groot onderzoek 2,4% van de mensen van nature rood haar had. Zit er rood haar in de familie, dan verhoogt de calculator dat naar 1 op 2. Het zou zeker zijn als de eigen vader of moeder van die ouder rood haar heeft, en minder waarschijnlijk bij een verre neef of nicht.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Een ouder met rood haar:\u003C\u002Fstrong> rood verbergt het pigmentgen, dus de calculator gebruikt daarvoor het gemiddelde van de bevolking.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Ch2 id=\"een-rekenvoorbeeld\">Een rekenvoorbeeld\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Een ouder met rood haar en een ouder met bruin haar wiens zus rood haar heeft: de roodharige ouder geeft altijd rood door, de ouder met bruin haar met de familieaanname 1 keer op 4. Het kind heeft dus 25% kans op rood haar.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Voor de overige 75% is voor blond een lichte pigmentkopie van beide ouders nodig: 40% van de roodharige ouder maal ongeveer 29% van de ouder met bruin haar, dus ongeveer 11%. Dat geeft ongeveer 9% blond en ongeveer 66% zwart of bruin.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"gebruikelijke-uitkomsten-zonder-rood-haar-in-de-familie\">Gebruikelijke uitkomsten zonder rood haar in de familie\u003C\u002Fh2>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Ouders\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Zwart of bruin\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Blond\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Rood\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Donker en donker\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>91%\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>8%\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>1%\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Donker en blond\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>71%\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>28%\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>1%\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Blond en blond\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>0%\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>99%\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>1%\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Rood en donker\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>80%\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>10%\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>10%\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Rood en blond\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>54%\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>36%\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>10%\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Rood en rood\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>0%\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>0%\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>100%\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Ch2 id=\"haar-verandert-terwijl-kinderen-groeien\">Haar verandert terwijl kinderen groeien\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Het haar waarmee een baby geboren wordt, valt de eerste maanden vaak uit en groeit in een andere tint terug. Daarna wordt licht haar in de kindertijd vaak donkerder, en rond de puberteit nog eens, mogelijk omdat sommige pigmentgenen met de leeftijd actiever worden. Veel blonde peuters worden volwassenen met bruin haar, dus de calculator beschrijft de waarschijnlijke kleur als volwassene, niet de kleur op babyfoto's.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"grenzen-van-het-model\">Grenzen van het model\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Dit is een vereenvoudigd model, en echte erfelijkheid is ingewikkelder. Tientallen genen sturen de hoeveelheid van elk pigment bij, dus twee blonde ouders kunnen een kind met bruin haar krijgen, en zwart en bruin zijn hier niet uit elkaar te houden. De cijfers voor dragers zijn gemiddelden, geen feiten over jouw familie. Grijs en wit haar, die met de jaren komen, vallen erbuiten. Zie de percentages als een leuke schatting, niet als een genetische test.\u003C\u002Fp>\n",[35,38,41,44,47,50,53],{"id":36,"text":37},"wat-de-haarkleur-bepaalt","Wat de haarkleur bepaalt",{"id":39,"text":40},"het-model-met-twee-genen","Het model met twee genen",{"id":42,"text":43},"de-aannames-over-verborgen-genen","De aannames over verborgen genen",{"id":45,"text":46},"een-rekenvoorbeeld","Een rekenvoorbeeld",{"id":48,"text":49},"gebruikelijke-uitkomsten-zonder-rood-haar-in-de-familie","Gebruikelijke uitkomsten zonder rood haar in de familie",{"id":51,"text":52},"haar-verandert-terwijl-kinderen-groeien","Haar verandert terwijl kinderen groeien",{"id":54,"text":55},"grenzen-van-het-model","Grenzen van het model",1793362224735]